Estymacja czasowa/godzinowa (oraz Cynefin Framework, PERT)

Hofstadter’s Law: It always takes longer than you expect, even when you take into account Hofstadter’s Law.

Estymacja, czyli szacowanie projektu programistycznego to bardzo często bolączka każdego zespołu. Czego użyć do szacowania naszego projektu:

  • estymat godzinowych,
  • roboczodniowych,
  • Story Pointów,
  • koszulkowych,
  • a może w ogóle nie korzystać z estymat #noestimates #yolo?

Postaram się przedstawić sposoby oraz zalety i wady każdej z tych metod estymacji, zaczynając od tego postu i estymat czasowych.

Ludzka natura i błędy poznawcze

 planning-fail-500x372 Źródło: http://theincidentaleconomist.com/wordpress/planning-falacy/

Zacznijmy od tego, że nam ludziom bardzo trudno jest oszacować czas trwania zadania lub projektu programistycznego. Dlaczego?

Ludzie są z reguły słabi w szacowaniu zadań. Laureat nagrody Nobla Daniel Kahneman wraz z Amosem Tverskym zaproponowali określenie “złudzenie planowania” (ang. planning fallacy). Zgodnie z ich teorią, planowanie czasowe danego zadania związane jest ze zbyt dużym optymizmem i niedoszacowaniem potrzebnego czasu na jego realizację. Związane to jest bezpośrednio z kilkoma czynnikami:

  • Planowanie z uwzględnieniem tylko i wyłącznie najbardziej optymalnego scenariusza dla rozwiązania zadania.
  • Myślenie życzeniowe, innymi słowy – ludzie są przekonani, że ukończą dane zadanie szybko i bez problemów.
  • Prawo Brooksa: dodanie nowej osoby (lub nowych osób) do opóźnionego projektu powoduje ryzyko jeszcze większego opóźnienia.
  • Efekt skupienia: przywiązanie zbyt dużej uwagi do jednego szczegółu, co w istocie zaburza racjonalną ocenę użyteczności rozważanego rozwiązania.
  • Dysonans poznawczy: wg Wikipedii – “stan nieprzyjemnego napięcia psychicznego, pojawiający się u danej osoby wtedy, gdy jednocześnie występują dwa elementy poznawcze (np. myśli i sądy), które są niezgodne ze sobą. Dysonans może pojawić się także wtedy, gdy zachowania nie są zgodne z postawami. Stan dysonansu wywołuje napięcie motywacyjne i związane z nim zabiegi, mające na celu zredukowanie lub złagodzenie napięcia.”

Badania Standish Group z roku 2004 dla wykazały, że 71% projektów IT była niedoszacowana czasowo lub/i budżetowo, co według wyliczeń skutkuje stratami rzędu 55 miliardów USD w samych Stanach rocznie. Bent Flyvberk, ekspert ds. planowania, przeanalizował niemal 300 największych inwestycji publicznych na świecie – blisko 90% z nich było niedoszacowanych.

Cynefin Framework

A jeśli spróbujemy ugryźć problem od strony bardziej technicznej? Spróbujmy odpowiedzieć na pytanie, jak wysoka jest złożoność projektów programistycznych. Dave Snowden zaproponował framework o nazwie “Cynefin” do określenia złożoności otaczającego nas świata.

W ogromnym (podkreślam: ogromnym, gdyż Cynefin framework to temat na osobną książkę) uproszczeniu, wyróżniamy pięć domen określających stopień złożoności:

  1. Oczywisty (obvious). Do tej domeny możemy stosować najlepsze praktyki.
    1. Domena uporządkowana (ordered).
    2. Związek między przyczyną, a skutkiem jest oczywisty dla wszystkich.
    3. Odczuj-Skategoryzuj-Zareaguj.
    4. Bardzo dobrze znane oraz pewne praktyki.
    5. Monitorowanie niezgodności i odchyleń od standardu.
  2. Skomplikowany (complicated). Do tej domeny możemy stosować dobre praktyki.
    1. Domena uporządkowana (ordered).
    2. Relacja między przyczyną, a skutkiem wymaga analizy lub dogłębniejszej analizy eksperckiej.
    3. Nie dla wszystkich ten związek jest oczywisty.
    4. Możliwe, że istnieje wiele rozwiązań danego problemu.
    5. Rozwiązanie możliwe do przewidzenia
    6. Rozwiązanie: Odczuj-Analizuj-Zareaguj
  3. Złożony (complex). Możemy stosować praktyki wyłaniające się, wschodzące.
    1. Domena nieuporządkowana (unordered).
    2. Związek między przyczyną, a skutkiem można doszukać się jedynie na podstawie danych historycznych. Istnieją różne, konkurujące ze sobą odpowiedzi.
    3. Eksperymenty “safe-to-fail”.
    4. Rozwiązanie: Zbadaj-Odczuj-Zareaguj.
  4. Chaos. Możemy stosować całkowicie nowe praktyki.
    1. Domena nieuporządkowana (unordered).
    2. Bez związku przyczynoskutkowego na poziomie systemu.
    3. Rozwiązanie: Działaj-Odczuj-Zareaguj.

Piąta domena, nieporządek, to stan w którym nie znamy rodzaju związku przyczyno-skutkowego. Priorytetem nr 1 jest odnalezienie jednej z powyższych domen.

untitled-picture

Źródło: http://cognitive-edge.com/

static1-squarespace-com

Źródło: http://sketchingmaniacs.com/decision-making/

Do której domeny należy pisanie oprogramowania? I tu odpowiedź też nie jest prosta… Możemy rozróżnić rodzaje zadań i ich stopień złożoności charakterystycznych dla projektów programistycznych, np.: [Pelrine]

  1. Oczywisty:
    1. Wiemy, kiedy zadanie zostanie ukończone.
    2. Monitorujemy czas spędzony nad zadaniem.
    3. Napisanie drobnej funkcjonalności.
  2. Skomplikowany:
    1. Ambitny (polityczny) deadline.
    2. Naprawa zepsutego builda.
    3. Odnalezienie osoby kontaktowej ws. danego problemu.
  3. Złożony:
    1. Zmieniające się wymagania.
    2. Estymacja zadań.
  4. Chaos:
    1. Debata na temat standardów kodowania.
    2. Retrospektywy bez wniosków.
    3. Zbyt duży projekt.
  5. Nieporządek:
    1. Brak deadline’u dla release’u.
    2. Zmniejszenie zasobów (ekhm… ludzi ;)).
    3. Brak zaufania w zespole.

Na podstawie analizy dziedziny tworzenia oprogramowania w kontekście Cynefin framework możemy stwierdzić, że: [Pelrine]

  • Tworzenie oprogramowania to dziedzina zawierająca aspekty i aktywności o zróżnicowanej domenie stopnia złożności.
  • Sama interakcja między aspektami i aktywnościami ma najczęściej naturę nieuporządkowaną, złożoną.
  • Zadania programistyczne, które dotyczą tylko interakcji między komputerem, a człowiekiem są klasyfikowane najczęściej do zadań domen uporządkowanych – prostej lub skomplikowanej. Te, które wymagają dodatkowo interakcji międzyludzkiej – do zadań domen nieuporządkowanych – złożonej lub chaotycznej.
  • Największy odsetek zadań programistycznych należy do domeny nieuporządkowanej – złożonej.

Estymaty czasowe

Co to oznacza w kontekście estymat?

Jeśli zdecydujemy się na szacowanie naszych zadań estymatą czasową, to:

  • Postaraj się podzielić każdy problem na możliwie najmniejsze zadania.
  • Możesz wykorzystać estymaty godzinowe, roboczodniowe lub może tygodniowe.
  • Zawsze, ale to zawsze, mierz czas realizacji danego zadania. Na koniec porównaj estymatą z realną liczbą spędzonych godzin.
  • Monitoruj także błędy estymowania i prowadź statystyki. Czy błędy estymacji (jeśli takie się pojawią) są satysfakcjonujące dla Ciebie/zespołu/menadżera/klienta?
  • Algorytm postępowania jest prosty: Jeśli Twoje szacowania się zgadzają, to znaczy że możesz skutecznie korzystać ze swojej metody. W przeciwnym razie, zrezygnuj z estymat czasowych i zastosuj Story Pointy, estymaty koszulkowe lub całkowicie zrezygnuj z estymat.

PERT

Jedna z technik zarządzania projektem, PERT (od Program/Project Evaluation and Review Technique), zakłada wzór na estymatę czasową. Oczekiwany czas realizacji danego zadania ma wzór:

te = (o + 4m + p) ÷ 6

Gdzie:

  • o – optimistic time, minimum potrzebnego czasu na realizację zadania
  • m – most likely time, najprawdopodobniejszy czas na realizację zadania
  • p – pessimistic time, maksimum potrzebnego czasu na realizację zadania
  • te – time expected, czas potrzebny na realizację zadania – ostateczna estymata

Oczywiście, zawsze po każdej estymacie należy zmierzyć faktyczny czas spędzony nad ukończeniem zadania oraz zmierzyć błąd estymacji.

Wnioski

Wiemy, że natura ludzka jest bardzo zwodnicza jeśli chodzi o przewidywanie przyszłości. Wiemy też, że większość zadań programistycznych nie jest prosta i dlatego też, jest bardzo trudno lub nawet niemożliwym oszacować oczekiwany czas jego ukończenia.

Jeśli chciał(a)byś korzystać z estymat czasowych dla swojego projektu, to zawsze mierz  błąd estymaty i zapytaj siebie czy taki błąd jest akceptowalny. Jeśli błąd jest zbyt duży, możesz jeszcze spróbować skorzystać z wzoru PERT i odpowiedzieć na pytanie czy ta technika okazała się dla Ciebie pomocna. Jeśli nie, to skorzystaj z innego sposobu estymat lub całkowicie rezygnuj z szacowania zadań.

Źródła

2 thoughts on “Estymacja czasowa/godzinowa (oraz Cynefin Framework, PERT)

  1. Pingback: dotnetomaniak.pl
  2. Pingback: Estymacja: Czym są Story Pointy? | DariuszWoźniak .NET

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s